Zona. A Book About A Film About A Journey To A Room. Geoff Dyer.

Zona. A Book About A Film About A Journey To A Room. Geoff Dyer. Canongate Books, 2013.

Zona - Geoff Dyer


Dyer’s humorous, witty and simultaneously serious style of writing proved addictive for me. For this particular book, my jaw dropping awe while watching three films of Andrei Tarkovsky, the former USSR film director, also served as a magnet. I admit, “the awe” might have something to do with my incomplete understanding of all the three films I have seen of Tarkovsky until today : Solaris, Stalker and Ivan’s Childhood. Apparently, Dyer has also been under Tarkovsky’s spell since the day he had watched Stalker first time as a youngster.

As one may guess, the book is on Stalker, where a trip to “Zona” is the essence of the story. Still, like many of Dyer’s writings, it is on many other things as well. Even those who has not seen Stalker can enjoy reading the book. It is also on Dyer’s childhood, his family, his wife, his fantasies and -at least as important !- his German made grey leather bag.

In spite of the sketch Dyer seems to enjoy making of himself occasionally (basically, a retarded bastard who is drunk most of the time), he must be a very disciplined author and an avid reader. He also has the perfect eyes of the visual critic. The two books by him I have read before (Yoga For People Who Can’t Be Bothered To Do It and The Ongoing Moment) and another which was edited by him (Understanding A Photograph by John Berger) was either peripherally (the former) or essentially (the latter) on photography and his seemingly casual approach to photography in general and his approach to photographs in particular has taught me a lot. Now, he is on Stalker; what else could one ask for?

For those who have no idea about the movie Stalker on which this book is centered,The Zone (Zona) is a forbidden part of an unknown country. According to its director, the film has nothing “symbolic” (though many viewers think otherwise). Although the film is categorised as a Science Fiction by many (it was in fact based on a sci-fi story by Strugatsky brothers) there are practically no elements in the film that one may expect to see in a science fiction movie. No space ships, no time travel, no high-tech weapons… It is a philosophical film, for lack of a better word. The tempo is slooooooowwwww… Dyer reports that Tarkovsky insisted on this being particularly slow at the beginning as he wanted those who will not understand the rest of the film anyway can leave on time!

A few quotes :

(About Zone) : “An amazing place where amazement is vain because everything is normal here  (p70)”.

(An aphorism from Kafka pertaining to Zone) : “Beyond a certain point there’s no return. That’s the point that must be reached (p81)”.

“… they are realising that one of mankind’s deepest wishes is the need to complain, to moan, to be disappointed. Perhaps that’s why gods were invented, so you could moan at them for the way things turned out, for things not happening, even, at that relatively late stage of human develeopment (as personified by Thomas Hardy), for not existing (p111)”.

“He has gone from extreme skepticism to fearful belief. Perhaps this says something about the nature of faith. Maybe there is no belief without fear – fear of the consequences of that belief (p137)”.

(An anectode about “Writer”, one of the leading characters in the movie) :  “A true writer, as defined by Thomas Mann : someone who finds writing more difficult than other people (p 148)”.

“Not many people can confront the truth about themselves. If they did they’d run a mile, would take an immediate and profound dislike to the person in whose skin they’d learned to sit quite tolerably all these years (p165)”.

“We think we have huge goals in life but actually, when it comes to it, we’ll settle quite happily for something trivial that we’ve had all the time and which made our lives bearable (p167)”.

And, finally :

“The only good life is one in which there is no need for miracles (p178)”.

The movie, Stalker, is essentially on “faith, hope and belief”. And, it is painfully so.

Dyer’s book makes -among other things- this fact clear.

Do you have faith? Do you need hope? What do you believe?

Stalker will never become an old film about something trivial because it forces you discover your real replies to the above questions. It then leaves you wondering whether your answers were really true to yourself and makes you ask the same questions again in an unending loop.

Now, I should watch it the fourth time.

Bulut Atlası

Filme giderken yalnızca Wachowski’lerin filmi olduğunu, filmde Tom Hanks dahil pek çok ünlünün yer aldığını, uzun ve fantastik bir film olduğunu biliyordum. İzledikten bir saat sonra da bu notları yazıyorum; başkalarının izlenimlerinden etkilenmemek için…

Ayrı ayrı çekilmiş dört film kurguda birleştirilmiş … gibi! Kuşku yok ki, bunları bağlayan -zoraki- öğeler de senoryaya eklenmiş… Geçmişten geleceğe uzanan zaman çizgisi üzerinde ileri geri hareket ediyoruz işte… Film hakkında en sonda söylenecek olanı başta söyleyeyim: Bol krema, azıcık pasta!

Mesajı olan ve -seyircinin zor anlayacağı düşüncesiyle olsa gerek- mesajını defalarca yineleyen bir film bu. Tam bir Hollywood işi, aşırı cafcaflı ve her yanı klişe dolu… Sıkılmadan seyrediliyor gibi olması (uzunluğu da dikkate alındığında) bir başarı sayılır mı bilmiyorum. Bence, “mesaj” çok daha kısa, allanıp pullanmamış, teknoloji soslarına bulanmamış bir filmcikle verilebilirdi. Gene de hakkını vermek gerek; filmde polisiye var, “action” var, intihar var, “gay” var, sevişme sahnesi var, kovalamaca var, zenci-beyaz durumları, geçmiş-gelecek gidiş gelişleri, iyi adam-kötü adam tripleri, sevimli reklam filmi bebecikleri,  bilim kurgu tadları var… Var oğlu var! Sanki filme değil de; hem kahvaltı, hem öğle yemeği, hem akşam yemeği yemeğe gitmişsiniz ve hepsini önünüzdeki tabağa (olmadı, tepsiye) doldurmanız gerekmiş gibi!

Hiç mi iyi bir şey yoktu diye düşündüğümde belki oyunculuklar iyiydi diyebilirim. Onların da pek zorlandığını sanmıyorum. Tom Hanks ve Hale Berry çokça göründüler. Hugh Grant’ın seyircisi onu bulabildi mi bilmiyorum! Susan Sarandon oradaydı, Matriks’in kötü adamı Hugo Weaving de! Hemen herkes birkaç karakteri birden oynuyordu; bunun sanatsal önemini pek kavrayamadığımı itiraf ediyorum… Ha, bir de müzik var: Bulut Atlası Altılısı. O da iyiydi!

Sonuç : Keşke, Paul Thomas Anderson’un yan salonda oynayan “Master”ına gitseydik 😦


This is a small note on the Movie “Cloud Atlas”. I can categorize my impression as “negative”, in short.  A rather  ordinary Hollywood production… Passing Paul Thomas Anderson’s “Master” to watch this particular movie was a mistake. (And, I say this even without watching the former).

Pina. A movie by Wim Wenders on Pina Bausch, a choreographer.

This “documentary movie” is full of charm and motion as well as drama.
Not surprisingly; Wim Wenders, the director of Wings of Desire, has made a movie which is not only pleasing to the eyes and ears but also to minds…

The soundtrack with compositions from Jun Miyake and Thom Hanreich, among others, can be listened to on its own.

Wenders used Wuppertal, Bausch’s home brilliantly in many scenes; contrasting moving dancers against concrete, steel and glass. Most, if not all, dance scenes are simply unforgettable. The original is in 3D, try and watch it if you can…

In Time. The Movie.

Written, produced and directed by Andrew Niccol.
Played by Justin Timberlake and Amanda Seyfried.

This is a slightly juvenile, part Robin Hood, part science fiction drama. There is also action and love. A good mixture, one might say! Apart from a few rather small glitches, the film is both engaging and entertaining; more than enough merits for a film that was not meant to be a masterpiece, anyway.
The colors and the mood of the film is managed perfectly without anything unfitting; thanks to master Roger Deakins.
Timberlake plays his Robin Hood part nicely as if he has always been a movie star. Amanda Seyfried fits her role beautifully.
Andrew Niccol (of the lovely Gattaca and extraordinary Truman Show) directs his project (from writing to executing) easily. Rather too easily perhaps… The storyline and the ending seems to aim to attract more cash than thought… This may be a pity though; a modern day Robin Hood story might well be a more solid and mature criticism of capitalism. On the other hand, I do realize that expecting a Hollywood film to be anti-capitalist is unrealistic.
All in all; this is a nice, little futuristic action which never looses the interest of a casual viewer…

Bir Zamanlar Anadoluda / Once Upon a Time in Anatolia

Bir Zamanlar Anadoluda / Once Upon a Time in Anatolia
Yöneten: Nuri Bilge Ceylan

Tümü 8-10 saate sığan bir olay örgüsünü 3 saatlik bir filmde sergilemiş Ceylan.
Macera arayanlara göre değil! İlk yarısı tümüyle karanlıkta geçen film; birbirini yansılayan, iç içe geçmiş,
her biri izleyenlerin zihninde ayrı yönlerde ilerleyip kimbilir nerelere uzanan birkaç öyküyü harmanlıyor.
Bir anlamda kadınsız olan film, başka bir anlamda hemen tümüyle kadınlar üzerine.
Senaryodan oyunculuğa, ışıktan sese kusursuz olmayan bir öğesi yok filmin.
İnsanın, izlerken filme karışası geliyor; film insanın içine karışıyor/işliyor zaten.

“Kadınlar çok zalim olabiliyor, doktor” diyor savcı, filmin bir yerinde.
Erkekler de öyle… Hatalar, pişmanlıklar, bitmeyen hesaplaşmalarla eziliyoruz hepimiz.
Gene de umut, hiç değilse bir olasılık olarak, var gibi görünüyor.
Yoksa, nasıl yaşanır?

Neşeli Hayat / A Cheerful Life

Yılmaz Erdoğan’ın senaryo yazarı ve yönetmeni olduğu bu film bana Çağan Irmak’ın “Babam ve Oğlum”unu anımsattı. Konusu, geçtiği yer, oyuncu kadrosu ve yönetimi çok farklı olan bu filmlerin ortak yanı neydi acaba? Sanırım; içtenlikleri, bizdenlikleri ile, abartıları ve kimi zaman yandan dolaşmaları ile tam ortalama bizi, ortalama bize anlatmaları. Bunu, aksamayan bir senaryo, iyi oyunculuk ve seyri kolaylaştıran bir yönetim ile yapmaları da benzeşiyor. (Bugünlerde “BİZ” olmakta ne denli zorlandığımızı, çözülme öncesi bir dönemin korkularını, endişelerini yaşadığımızı anımsatırım). Küçük ve güzel bir öykü, çok başarılı bir senaryo, bir arada oynamayı benimsemiş oyuncular, konuya yakışan mekanlar ve oynamayı/izlemeyi kolaylaştıran bir yönetim… Yılmaz Erdoğan’ı bu temiz, içten, boyundan büyük mesajları sezdirmeden insanın içinde oluşturan filmi için kutluyorum. Katkısı olan tüm sinema emekçilerini de… Filmin mutlaka bir eksiğini söylemek gerekiyorsa, şunları söyleyebilirim: Pek az “action” içeriyor. Yoğun, duygusal ve düşündürücü anlatımın yer yer biraz daha fazla gerilim içermesi daha çok sayıda seyirciyi sarabilir.

Bundan önce izlediğim Hollywood yapımı 2012, hiçbir bakımdan “bizim” Neşeli Hayat ile aynı sınıfta değil. Gene de söylemeden edemeyeceğim; o filmde geçen zamanımı yitik sayıyorum; Neşeli Hayat’ın her sahnesi için kardeşlerimi öpüyor ve tekrar kutluyorum. Dilerim, emeklerinin karşılığını -hiç değilse- övgü ve beğeni olarak alırlar…