İnsan Yemenin Nesi Yanlış? Otuzüç Felsefi Muamma. Peter Cave.

İnsan Yemenin Nesi Yanlış? Otuzüç Felsefi Muamma. Peter Cave. Çeviren : Algan Sezgintüredi. Aylak Kitap, 2012.

Felsefe ve mantık üzerine küçük, iştah açıcı okumaları sevenlere göre bir kitap. Bu tür konulara yoğunlaşan Aylak Kitap yayınevinden, özellikle tatilcileri düş kırıklığına uğratmayacağını düşündüğüm düşük kalorili bir ürün! Sezgintüredi’nin (bazen biraz fazlaca) serbest çevirisinin de yardımıyla kolayca okunuyor. Bu tür kitapları sevmeyenler, günlük konuşmalarda öylesine söyleyiverdiklerimizin satır satır, sözcük sözcük mantık süzgecinden geçirilmesinden keyif almayanlar uzak durmalı!
Birbiriyle ilişkili, birbirine göndermeli 33 bağımsız bölümü bulunan kitapta, işin içine felsefe/mantık, sistemli akıl yürütme girdiğinde en basit düşüncelerimizin, seçimlerimizin, kararlarımızın bile ne kadar sakat veya tutarsız kalıverdikleri görülüyor. Doğru nedir diye sormaktan korkar olabiliyoruz.
Cave’in farklı konuları ele aldığı tüm bölümler için geçerli olan tutumu “Neyin Doğru Olduğu Yargısına Nasıl Varırız” başlıklı -çok önemli olduğuna inandığım- bölümden şu alıntıda kolayca görülebilir sanırım :

Amerikan Yüksek Mahkemesi ve İngiliz Lordlar Kamarası’ndaki uzman yargıçlar delilleri tartmaktan, etkenleri dengelemekten söz edip farklı sonuçlara varabilmektedirler. Mesela bir vakada üç yargıç konuşma özgürlüğünün ihlal edildiği, ikisiyse edilmediği hükmüne varsa, çoğunluk kararının doğru olduğunu kabul etmek, yazı tura atmaktan çok mu daha iyidir? Oturuma başka uzman yargıçlar katılsa veya atansa hükmün hükmün farklı olabileceğini hatırlarsak yazı tura atmak çok daha uygun görünebilir. s. 192

Verdiğimiz kararların doğruluğunu veya yanlışlığını “geriye bakarak” belirlemeye kalkışımızda – kendimizi kandırmakla yetinmiyorsak – kolayca içine düşeceğimiz bir ikilem bu. Karar verme dediğimiz eylemlerin yazı tura atmaya bir üstünlüğü var mı gerçekten?

Tutarlılık endişesi olmadan karar verebilen, düşüncelerini temellendirme gereği duymadan konuşabilen, yanılıp yanılmadığını hiç merak etmeyenleri kıskanmalı mıyım?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s