Kara Ayin. John Gray.

Kara Ayin. Apokaliptik Din ve Ütopyanın Ölümü. John Gray. Çeviren : Bahar Tırnakcı. Yapı Kredi Yayınları, 2011.

kara_ayin

John Gray’in Saman Köpekler‘i beni çok etkilemişti. Hala geçmiş değil o etki. Hala, dünyada her şeyin insanlar tarafından, insanlara göre, “insanlar için” yapılıyor olmasını yanlış buluyorum. Başka türlüsünün mümkün olması gerektiğine inanıyorum.

Bir zamanlar Thatcherism’in gözbebeği olduğuna inanmakta güçlük çektiğim Gray, Saman Köpekler’de antroposentrisizm karşıtı, sert, bence tutarlı ve çok kışkırtıcı bir söylem sergiliyordu. Kara Ayin’de kışkırtıcılık dozu daha da yüksek diyebilirim. Bu defa hedefte, “bir dünya görüşü olan” hemen herkes var! Sağcı, solcu, liberal, marksist… Gray, sıradan bir yazar değil. Dünyanın en saygın eğitim kurumlarından birinde akademisyen. Yazdıklarını ne bir gazeteci gibi sansasyon olsun diye, ne bir çoksatar yazarı gibi kitabı çok satsın diye yazıyor. “Öyle düşündüğü için” öyle yazıyor. Okurlara, neden öyle düşündüğünü açıkça anlatıyor. Görüşlerinin dayanaklarını, hangi ön bilgilerden hangi sonuçlara ulaştığını göstere göstere anlatıyor. Hiç kuşku yok ki, yeterince donanımlı okurlar burada dile getirilen akıl yürütmelerde, yargılarda gedikler bulacaklardır. Bulmalılar da! Çünkü, gerçekten birbiriyle kapışır gibi gördüğümüz ideolojiler / yaklaşımlar özde aynı basmakalıp / sağlıksız ön kabuller üzerinde yükseliyorsa ve düşman bellediklerimiz özde birbirine benzeyen kardeşlerse ufkumuz umutsuzluk kaplı demek…

Gray’in George Bush yönetimini ve Liberalizmi yerden yere vurmasına bakıp “helal olsun!” demeye hazırlanan okurlar, izleyen satırlarda onun sıkı bir marksizm karşıtı olduğunu da okuyunca şaşıracaklardır. Gray şaşırtmayı seviyor olsa gerek! Kitap okurken, ilginç gelen sözlerin altını çizenler için bunun yorucu bir okuma olacağını söyleyeyim. Hemen her sayfa, her paragraf, arka arkaya gelen, vurucu, çarpıcı, kışkırtıcı görüşlerle dolu. Kitabın genel yaklaşımını, konusunu anlamak için önemli olabilecek bir örnek :

Bir proje hiçbir koşulda gerçekleştirilemiyorsa ütopyacıdır. Baskı ve gücün ilelebet ortadan kaldırıldığı bir topluma dair tüm düşler – ister Marksist ya da anarşist, ister liberal ya da teknokratça olsun – hiçbir zaman gerçekleştirilemeyecek olmaları bakımından tam anlamıyla ütopyacıdır. İnsani gereksinmelerin sürekli olarak çelişmesi yüzünden yıkılırlar. (s. 33)

Gray, bu biçimde tanımladığı ütopyacılığın kökenini belirleyip güncel siyasi / ideolojik çerçevelerdeki izlerini sürüyor. Keyifli ve uyarıcı bir okuma bekliyor okurları. Kitap, bir anti-ütopya manifestosu.

Beni en çok etkileyen kısmı kitabın sonlarında oldu. Tamam, tüm ütopyalar “kaka”; peki ne yapacağız sorusunun yanıtını da bekliyordum Gray’den. Hani bir kopya versin diye, hiç değilse. Böyle bir beklenti doğurduğunun bilincinde olduğuna hiç kuşkum yok. Beklentiyi karşılamış da, bir anlamda… Çözümlerine karşı çıkacak denli organize bir düşünsel bağlantım olmadığı için, Gray’in yer yer saldırgan olarak nitelenebilecek ideolojik (anti ütopyacı) eleştirileri beni yaralamadı. Ancak, çözüm önerilerine yönelik ipuçlarını sergilerken, hayat ile ilgili ön kabullerimi (hadi, önyargılarımı diyeyim) epeyce sarstı. Bu sarsıntı neyi doğuracak, ben de merakla bekliyorum!

Dünya görüşünü test etmeye cesareti olanlara tavsiye ederim!

Advertisements

4 thoughts on “Kara Ayin. John Gray.

  1. Pingback: The Silence of Animals. John Gray. | Bulent Celasun's Blog

  2. Pingback: Algılanan Dünya. Maurice Merleau-Ponty. | Bulent Celasun's Blog

  3. Pingback: Çürümenin Kitabı. E. M. Cioran | Bulent Celasun's Blog

  4. Pingback: Ölümsüzleştirme Kurulu. John Gray. | Bulent Celasun's Blog

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s