Yeraltından Notlar. Fyodor Dostoyevski.

Yeraltından Notlar. Fyodor Dostoyevski. Çeviren Ergin Altay. Can Yayınları, 2011.

Notes From The Underground By Dostoyevski

Yazıldığı dönem için şaşırtıcı, sersemletici bir anlatı. Sonraları çok sayıda benzeri yazılmış, taklit edilmiş bir “anti-kahraman”. Kendi zayıflığını, iki yüzlülüğünü, içten gibi görünmesi istenmiş bir tonda (gene de alaycı kalmaya özen göstererek) anlatan birinci tekil şahıs… Adı da yok üstelik.
Kahramanımız, onaylanmayacağını düşündüğü, kendisinin de onaylamadığı düşünceler taşıyor. Bununla da kalmayıp, bu kötü düşünceleri eyleme döküyor. Rezil olacağını bilmesine karşın, rezil olmamak için yapması gerekenleri yap(a)mıyor. Aşağılık biri gibi algılanmaktan hoşnut değil ama davranışları -beklediği gibi- öyle algılanmasına neden oluyor. İşi daha ilginçleştiren de, bunların çaresizlikten kaynaklanmaması, bilinçli denebilecek biçimde süregitmesi. Kahramanımız, aşağılanmayı, dışlanmayı sanki seçiyor. Sonuçlardan gerçekten şikayetçi mi sorusunun yanıtı, herhalde okuyucuya kalıyor. Kitabı Yirmibirinci Yüzyılda okuyan biri olarak ben (anti-) kahramanımızı çok gerçek, içten ve sevimli buldum. Onu, çok derinden tanıyor gibiyim!

Yıllar sonra yazılan Suç ve Ceza ile birlikte düşünülünce, Yeraltından Notlar’ın, Dostoyevski’nin iç yolculuğunda bir durak olduğu söylenebilir. Kahramanları ayrı uçlara savrulsa da bir ortak yanları var: İkisini de, vicdanları yönetiyor.

Birkaç alıntı iyi olabilir! :

– … fazla bilinçli olmak bir hastalıktır. (s.14)

– Bilinçli bir insanın kendine güvenmesi, olacak şey midir? (s.24)

– Ya, bir insanın çıkarı kimi zaman (yalnızca belki değil, kesinlikle), kendi için kötü olanı istemesindeyse? (s. 29)

– İnsan (kim olursa olsun) her zaman, her yerde, mantığının ve çıkarının ona emrettiği gibi değil, canının istediği gibi hareket etmeyi sever. (s.34)

– Bilindiği gibi, mantıksızlık, ahlaksızlığın bir sonucudur. (s.38)

– İki kere iki dört… bence, küstahlıktan başka bir şey değildir. (s.43)

Advertisements

One thought on “Yeraltından Notlar. Fyodor Dostoyevski.

  1. Pingback: Yeraltı. Zeki Demirkubuz’un Filmi. | Bulent Celasun's Blog

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s