Ulak / The Messenger

Ulak, Çağan Irmak’ın “Babam ve Oğlum”dan sonra çevirdiği; kaçınılmaz olarak o filmle karşılaştırılan son sinema filmi.
Sıradan bir sinema seyircisi olarak başarılı/iyi bulduklarım:
1) Oyunculuk. Çetin Tekindor için zaten kolay bir roldü diye düşünüyorum. Çocuk oyuncular da başarılı. Özellikle “Saffet” rolünde olan sinemayı kariyer edinebilir gibi geldi…
2) Görüntü kalitesi ve özellikle az ışıkta yapılan çekimlerin doğallığı. Elinde gaz lambası taşıyanların üzerine o lambanın gölgesi düşmüyor örneğin!
3) Müzik. Yunanistanlı sanatçının müziği filmin akışı ile uyumlu ve çoğu zaman tek başına bile dinlenebilir nitelikte.
Anlamadıklarım ve beklediğim kadar iyi bulmadıklarım da şunlar:
1) Tiyatro oyunu yaklaşımı. Ulak, setinden, dekorundan, oyunculuğuna dek tiyatro oyunu gibi çekilmiş bir film. Sinema diliyle daha başarılı anlatılabilecek anlarında bile, yönetmen tiyatral kalmayı seçmiş.  Bunun neden gerekli olduğunu anlamıyorum. Sinemaya başarıyla aktarılmış tiyatro oyunları da tiyatro gibi çekilmiş filmler de (Sally Potter’ın Yes filmi gibi) gördüm. Ulak’taki tiyatro havası sanki iğreti duruyor… Bilemiyorum. Bunu, işi eleştirmenlik olanlara bırakmak gerek belki.
2) Senaryo. Film, temel olarak iyi-kötü çatışması üzerine… Böyle olunca, onu bildik bir kovboy filminden farklı kılacak unsurlara gereksinme var. Yoksa, tüm mesaj -filmin bir mesaj verme kaygısı var- “iyiler birleşirse kötüleri yener”e indirgenebilir ki, bu da hiç orijinal sayılmaz. Filmde kötüler çok kötü, iyiler melek gibi. Bu, deyim yerindeyse, sindirimi kolaylaştırıyor ama sunulanın tadı damakta kalmıyor! Güncel gönderme yapmak isteyenler, filmdeki kötülerin yerine kendilerine kötü geleni koyabilirler. Filmin anlatıcısı da masalını dinleyenlere bunu öğütlüyor. Filmi kalıcı, mesajı evrensel yapmak için düşünülmüş olabilecek bu “işlevsellik”, bence yalnızca ucuzlatıyor onu. Herkesin kafasına göre yorumlaması için yapılmış bir film, olsa olsa postmodern bir film olabilir. Mesaj veren filmler “out” ise, o zaman Ulak zaten baştan kaybediyor; mesajı çıkarınca geriye pek bir şey kalmıyor. Filmi, günümüz Türkiye’sinin sorunları, çatışmaları açısından okumaya kalkışmak ise boşuna bir çaba. “Kardeş olalım, dürüst olalım, konuşarak anlaşalım, cesur olalım, kötülere karşı birlik olalım, kötüye karşı çıkmayan onu destekliyor sayılır” mesajlarının anlam taşıyabilmesi için “kötü” konusunda uzlaşma gerekiyor. Oysa, çatışmanın bir nedeni de neyin “kötü” olduğu konusundaki uzlaşmazlığımız. Irmak, bunu filmin dışında bırakarak işin kolayına kaçmış olabilir diye düşünüyorum.
Sonuç olarak, Ulak filmi sıradan bir sinema izleyicisini etkileme yönünden Babam ve Oğlum’un gerisinde kalıyor diye düşünüyorum. Kötü demek yanlış ve yanıltıcı  olur ama, bir kez daha seyretmeyi düşüneceğim bir film de değil.

Ulak, Çağan Irmak’ın “Babam ve Oğlum”dan sonra çevirdiği; kaçınılmaz olarak o filmle karşılaştırılan son sinema filmi.

Sıradan bir sinema seyircisi olarak başarılı/iyi bulduklarım:

1) Oyunculuk. Çetin Tekindor için zaten kolay bir roldü diye düşünüyorum. Çocuk oyuncular da başarılı. Özellikle “Saffet” rolünde olan sinemayı kariyer edinebilir gibi geldi…

2) Görüntü kalitesi ve özellikle az ışıkta yapılan çekimlerin doğallığı. Elinde gaz lambası taşıyanların üzerine o lambanın gölgesi düşmüyor örneğin!

3) Müzik. Yunanistanlı sanatçının müziği filmin akışı ile uyumlu ve çoğu zaman tek başına bile dinlenebilir nitelikte.

Anlamadıklarım ve beklediğim kadar iyi bulmadıklarım da şunlar:

1) Tiyatro oyunu yaklaşımı. Ulak, setinden, dekorundan, oyunculuğuna dek tiyatro oyunu gibi çekilmiş bir film. Sinema diliyle daha başarılı anlatılabilecek anlarında bile, yönetmen tiyatral kalmayı seçmiş.  Bunun neden gerekli olduğunu anlamıyorum. Sinemaya başarıyla aktarılmış tiyatro oyunları da tiyatro gibi çekilmiş filmler de (Sally Potter’ın Yes filmi gibi) gördüm. Ulak’taki tiyatro havası sanki iğreti duruyor… Bilemiyorum. Bunu, işi eleştirmenlik olanlara bırakmak gerek belki.

2) Senaryo. Film, temel olarak iyi-kötü çatışması üzerine… Böyle olunca, onu bildik bir kovboy filminden farklı kılacak unsurlara gereksinme var. Yoksa, tüm mesaj -filmin bir mesaj verme kaygısı var- “iyiler birleşirse kötüleri yener”e indirgenebilir ki, bu da hiç orijinal sayılmaz. Filmde kötüler çok kötü, iyiler melek gibi. Bu, deyim yerindeyse, sindirimi kolaylaştırıyor ama sunulanın tadı damakta kalmıyor! Güncel gönderme yapmak isteyenler, filmdeki kötülerin yerine kendilerine kötü geleni koyabilirler. Filmin anlatıcısı da masalını dinleyenlere bunu öğütlüyor. Filmi kalıcı, mesajı evrensel yapmak için düşünülmüş olabilecek bu “işlevsellik”, bence yalnızca ucuzlatıyor onu. Herkesin kafasına göre yorumlaması için yapılmış bir film, olsa olsa postmodern bir film olabilir. Mesaj veren filmler “out” ise, o zaman Ulak zaten baştan kaybediyor; mesajı çıkarınca geriye pek bir şey kalmıyor. Filmi, günümüz Türkiye’sinin sorunları, çatışmaları açısından okumaya kalkışmak ise boşuna bir çaba. “Kardeş olalım, dürüst olalım, konuşarak anlaşalım, cesur olalım, kötülere karşı birlik olalım, kötüye karşı çıkmayan onu destekliyor sayılır” mesajlarının anlam taşıyabilmesi için “kötü” konusunda uzlaşma gerekiyor. Oysa, çatışmanın bir nedeni de neyin “kötü” olduğu konusundaki uzlaşmazlığımız. Irmak, bunu filmin dışında bırakarak işin kolayına kaçmış olabilir diye düşünüyorum.

Sonuç olarak, Ulak filmi sıradan bir sinema izleyicisini etkileme yönünden Babam ve Oğlum’un gerisinde kalıyor diye düşünüyorum. Kötü demek yanlış ve yanıltıcı  olur ama, bir kez daha seyretmeyi düşüneceğim bir film de değil.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s